به گزارش بخش خبری نبراس، رونمایی از برگردانِ فارسی کتابِ “ایمان و حکایت آن در گسترۀ علم، فلسفۀ و قرآن” نوشتۀ ندیم الجسر نویسندۀ لبنانی و برگردانی زینب موحد از طریق تویتر اسپیس به تاریخ 5 جولای 2024 برگزار گردید. 

در مراسم یادشده استاد سید حسین اشراق نیز به بررسی کتاب پرداخته، جنبه های فلسفی آن را موردِ بحث و نقد قرار داده و در مورد نقطه های قوت و ضعفِ برگردان فارسی آن نیز سخن به میان آورده است. از نظرگاه  استاد اشراق، شیخ ندیم جسر و تلاش کرده است از یکسو با ریشه های خردگرایی در آرای فیلسوفان مسلمان اتصال پیدا کند و از جانب دیگر فضای جدید نواعتزالی را نیز لحاظ نماید و در “حکایتِ ایمان” دو حوزۀ خردگرایی بلخ و سمرقند و طرابلس و قاهره را نیز پل بزند. به همین جهت پابندی به خِرَد و تأویل نصوص ظاهرالمعنی بر بنای عقل را مجاز می شمرد و مورد تأیید قرار می دهد، چیزی که نشان می دهد گرایش های ظریفِ اعتزالی در آرای وی دیده می شود، چنانچه تأکید کرده است: “ردِ دلایل عقلی به معنای نقض پایه و اساس دلایل نقلی و در نتیجه نقض خود آن دلیل نقلی خواهد شد”، یا در کتاب اش، از جاحظ ادیب نامدارِ معتزلی، به احترام نقل قول کرده است، به گونۀ که سخن او را به عنوانِ “عالی ترین مرتبۀ بلاغت و حکمت” ستوده است.

 استاد اشراق آرای ندیم جسر را در کتابِ حکایت ایمان …. به گونۀ ذیل دسته بندی نموده است:

1. خرد گرایی: از نظرِ وی “شناخت از دانش تکوینی مانندِ کیفیتِ آفرینش جهان و قوانین حاکم بر آن و غیره از جملۀ اهداف شرایع نیستند. بلکه مردم بواسطۀ عقل این معارف را درک می نمایند”، در جایی جسر از زبان شیخ موزون می گوید: “عقل میزان سنجش صحیح بوده و فیصله های آن ثابت است و در آن دروغی نیست”. 

2. آزادی فکر: جسر گفته است: هر انسان در تفکر و در نتیجه در انتخاب ها، نگرش ها و اعمال خود آزاد است.

3.  مطلق گرایی را بر نمی تابید، گفته است: ممکن است زمان مشخص کند که تخمین ما اشتباه است. اما این واقعیت را نفی نمی کند که ما صادق، با حسن نیت و کاملا بی طرف بودیم. به همین جهت برخلاف اکثر علمای جهان اسلام و مسیحیت نظریۀ تکاملی داروین را مانند پدرش حسین جسر رد نکرد: از همین رو در کتاب دیدگاه پدر اش حسین جسر را تأیید کرده است.

4. گرایش های پلورالیستی را بر می تابید، به گمان وی :”تلاقی عقل های پهلوانان عرصۀ تفکر هر ملت و نِحلۀ مبنی بر اینکه حقیقت یکی است، هرچند راه های دلیل به سوی آن متعدد باشد”. 

6. جسر در خط نواندیشی عبده و پدرش حسین جسر تلاش داشت تا در زمینۀ فرهنگی جهان اسلامی – عربی نوگرایی ویژۀ را طرح کند و مقلد محض مدرن گرایی نباشد، اسلوبی که نمونه خوبی از روش‌های پیچیده‌ای است که مسلمانان و دیگران “مدرنیتۀ” خود را ساخته‌ اند، و به گونۀ خطی در مسیر نوسازی گام بر نداشته اند. 

در سخنرانی استاد اشراق آمده است: اگر تلاش های علمی، فلسفی و دینی شیخ ندیم جسر را در کتاب “حکایت ایمان … ” که در قالب گفتگو ارائه کرده است در چند محور مشخص  نماییم، می توان این گونه خلاصه کنیم: 

1. جستجوي راه براي انكشاف درونزا و تحول بنياني؛

2. گشايشِ افق هاي همسخني ميان فلسفۀ غرب و اسلام؛

3. نمايان ساختنِ پتانسيلِ نهفته در فرهنگِ سنتي و استقبال از معاصرت؛

4. تشجيع برای انديشيدنِ بنيادين؛

5. تلاش برای توجیه “فلسفيدن”.

 به گمان استاد اشراق، با وجودِ اینکه ندیم جسر در حوزه های مختلف جهان اسلام ستایش شده است اما منتقدانی نیز او را به دلیل برخی از نظرات یا مواضع وی بحث برانگیز دانسته اند، همچنان برخی از منتقدان اِشکال می کنند که پارۀ از نظریات یا تفاسیر او از میراث اسلامی با درک سنتی از دین در تضاد است، چیزی که موجبِ بحث و انتقاد شده است.