حکمرانی الگوریتمی و تحول ابعاد قدرت در روابط بین‌الملل

نوع مقاله : مقاله علمی – پژوهشی

 

نویسندگان:

1.     عبدالبصیر  مصباح

2.     دکتر سید برهان  الطافی  

 

1.      استاد روزنامه‌نگاری و مدیر مسئول رسانه پل‌سرخ

Email: Mesbah.abdulbasir@gmail.com | ORCID: 0000 – 0003 – 1406 – 6046

DOI:  https://doi.org/10.68138/nebras-140010                

                                                                                                                                        

2.      استاد دانشگاه آنلاین زن افغاستان و عضو هیئت تحریریه فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی نبراس

E- mail: borhan.altafy@gmail.com   ORCID: 0009 – 0009 – 3866 –  9467                   

 

 

 

 

چکیده 

توسعۀ سریع هوش مصنوعی مولد، فرایند تولید و انتشار اطلاعات را در سیاست جهانی دگرگون کرده است. از یک‌سو، ایالات متحده و چین به عنوان بازیگران اصلی بر رفتار دیگران تأثیر می‌گذارند؛ اتحادیه اروپا از طریق نفوذ تنظیم‌گرانه و استانداردهای اخلاقی عمل می‌کند؛ هند و دیگر کشورهای جنوب جهانی به دنبال نفوذ اقتصادی و منطقه‌ای هستند؛ و روسیه بر عملیات نظامی و اطلاعاتی تمرکز دارد. این پویایی‌ها بیانگر شکل‌گیری واقعیتِ جدید در ژئوپلیتیک است که در آن هوش مصنوعی به عامل کلیدی تعیین‌کننده قدرت بدل شده است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که با گذار از قدرت هوشمند به قدرت الگوریتمی، سازوکارهای اِعمال قدرت در روابط بین‌الملل چه پیامدها و چشم‌اندازهایی را در پی خواهند داشت. یافته‌های این پژوهش که با روش تحلیل مضمون انجام شده، نشان می‌دهد که سامانه‌های الگوریتمی منابع قدرت سنتی را به قدرت داده‌محور تبدیل کرده و تحولات ژرفی در ابزارها، منابع و بازیگران عرصه بین‌الملل ایجاد کرده‌اند. ظرفیت انباشت داده‌های حجیم به شکلِ نابرابر در اختیار سازمان‌هایی متمرکز شده که دسترسی به کاربران را کنترل می‌کنند و شبکه‌های فناوری به عنوان بازیگران نوین وارد میدان قدرت شده‌اند. نتایج سناریوهای تحقیق حاکی از آن است که در یک سناریو، دولت‌های تعیین‌کنندۀ استانداردهای هوش مصنوعی می‌توانند هنجارهای جهانی را شکل دهند؛ کمااینکه همکاری مشترک کشورها یا تشدید رقابت‌های ژئوپلیتیکی بر سر فناوری نیز محتمل است. در سناریوی دیگر، شرکت‌های خصوصی فناوری فراتر از قدرت‌های دولتی عمل کرده و بخشی از اقتدار دولت‌های ملی را به خود اختصاص می‌دهند. اگر دولت‌ها به جای نگاه ابزاری به هوش مصنوعی، بر ارزش‌های انسانی مشترک تکیه کنند، خطرات جهانی کاهش می‌یابد؛ در غیر این صورت، اتکا به الگوریتم‌ها به عنوان ابزار قدرت و امنیت ملی، شکاف‌های نظارتی در سطح جهان را عمیق‌تر خواهد کرد.

واژگان کلیدی: داده­های بزرگ، حکمرانی الگوریتمی، شبکه­های فن­آوری، قدرت هوشمند، قدرت داده‌ای.

موضوعات: مطالعات قدرت، حکمرانی الگوریتمی و سیاست‌گذاری فناوری

 

Algorithmic Governance and the Transformation of the Dimensions of Power in International Relations

 

 

A. Basir Mesbah¹ & Sayed Borhan Altafe²                                                                                   

[1]. Lecturer in Journalism and Managing Director of Pol-e-Surkh Media

Email: Mesbah.abdulbasir@gmail.com | ORCID: 0000-0003-1406-6046

[1]. Lecturer at Women Online University, Afghanistan, and member of the Editorial Board of Nebras Scientific-Research Quarterly

E-mail: borhan.altafy@gmail.com | ORCID: 0009-0009-3866-946

 

Abstract

The rapid expansion of generative artificial intelligence (AI) is reshaping information production and dissemination and, consequently, the configuration of power in global politics. The divergent strategies of the United States and China, the European Union’s regulatory and normative influence, the regional ambitions of India and the Global South, and Russia’s emphasis on military and information operations signal the emergence of a geopolitical order in which AI constitutes a critical source of power. This study examines how the shift from smart power to algorithmic power is transforming the mechanisms of power in international relations and what trajectories may ensue. Using thematic analysis, the study finds that algorithmic systems convert traditional sources of power into data-driven power, concentrating the capacity to accumulate and control massive datasets within organizations that govern access to users and digital infrastructures, while positioning technology networks as consequential new actors. Scenario analysis points to competing possibilities: states capable of establishing AI standards may shape global norms, while technological cooperation or intensified geopolitical rivalry may redefine the international order; simultaneously, private technology corporations may acquire authority extending beyond conventional state power. The study concludes that grounding AI governance in shared human values and ethical responsibility, rather than its instrumentalization for power and national security, is crucial to mitigating global risks; otherwise, algorithmic power may deepen asymmetries and regulatory gaps in global governance.

Keywords: Big data, Algorithmic governance, Technological networks, Smart power, Data power