رسانه‌های نوین و تمرکز قدرت دیجیتالی: تحلیل مقایسه‌ای نقش رسانه‌های الگوریتمی در مهار و تقویت اقتدارگرایی
نوع مقاله: علمی – پژوهشی
نویسندگان:
. دکتر سید ابراهیم درویشیان1
. امرالله تقوا2
. محمد حنیف معاذ3
1. دیپارتمنت روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه ملی، کابل، افغانستان
Email:darwisheanSE@gmail.com | ORCID: 0000-0003-1506-5491
https://doi.org/10.68138/nebras-14006
2. دیپارتمنت مطالعۀ ارتباطات، دانشکدۀ ارتباطات و ژورنالیزم، دانشگاه کابل، افغانستان
Email: Amrullah.taqwaa786@gmail.com | ORCID: 0009-0008-2861-4668
3. معاون امور علمی، دانشگاه ملی، کابل، افغانستان
Email: Hanifmoaz48@yahoo.com | ORCID: 0009-0006-6347-7983
چکیده
گسترش روزافزون رسانه‌های نوین، حوزۀ عمومی را از بازنمایی‌های سیاسی سنتی به بسترهای الگوریتم‌محور منتقل کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کارکرد دوگانۀ رسانه‌های نوین در دو بعد ایجابی (مهار تمرکز قدرت) و سلبی (تسهیل اقتدارگرایی دیجیتال) و نقش زمینه‌ای ساختارهای سیاسی در تعیّن‌بخشی به این کارکردها انجام شده است. این مطالعه از نظر ماهیت و روش، یک پژوهش مرور نظام‌مند کیفی و تطبیقی بر پایۀ تحلیل مضمون است. با بررسی ساختارمند ادبیات پژوهشی و اسناد معتبر منتشرشده در پایگاه‌های داده بین‌المللی، داده‌های متنی استخراج، استناددهی و بر اساس ماتریس‌های کدگذاری تحلیل مضمونی شدند. اگرچه ادبیات انتقادی نسبت به تقلیل مسائل سیاسی به راه‌حل‌گرایی تکنولوژیک هشدار می‌دهد؛ اما یافته‌ها نشان می‌دهد که کارکرد ایجابی رسانه‌ها از طریق سازوکارهای ارتقای شفافیت، تسهیل پاسخ‌گویی و شکل‌گیری «پادقدرت شبکه‌ای» عمل می‌کند. در مقابل، کارکرد سلبی در واقع حول سازوکارهای حباب‌های فیلتر و اتاق‌های پژواک، دیکتاتوری‌های اسپین و دست کاری سازمان‌یافته شبکه‌های اجتماعی و تعمیق سرکوب و نظارت هوشمند الگوریتمی شکل می‌گیرد. تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که در نظام‌های دموکراتیک، آسیب اصلی الگوریتم‌ها تعمیق قطبی‌سازی انتخابی و فرسایش نهادها از درون است؛ در نظام‌های ترکیبی و اقتدارگرای رقابتی، الگوریتم‌ها توسط حاکمیت برای مهندسی رقابت‌های انتخاباتی و دست کاری افکار عمومی به کار گرفته می‌شوند؛ و در نظام‌های غیردموکراتیک، ابزارهای دیجیتال به بستر گسترش «ناآزادی دیجیتال» و سرکوب هوشمند دولتی تغییر شکل می‌دهند که این فرایند با میزان پذیرش عمومی نظارت نیز شکل می‌یابد. در نتیجه، رسانه‌های نوین در سرشتِ خود ماهیتِ رهایی‌بخش یا سرکوبگر ندارند؛ بلکه بوم‌شناختی سیاسی، جهت‌گیری عملکردی آن‌ها را تعیین می‌کند. مهار اقتدارگرایی مدرن نیازمند بازبینی در حکمرانی الگوریتمی، شفاف‌سازی سیستم‌های توصیه‌گر و بازطراحی ساختاری معماری پلتفرم‌هاست.
واژگان کلیدی: اقتدارگرایی دیجیتال، پادقدرت شبکه‌ای، تمرکز قدرت، حکمرانی الگوریتمی، رسانه‌های نوین، سرکوب دیجیتال
موضوعات: رسانه و ارتباطات، علوم سیاسی، حکمرانی دیجیتال
New Media and Digital Authoritarianism: A Comparative Analysis of the Role of Algorithmic Media in Restraining and Reinforcing Authoritarianism
Dr. Sayeed Ebrahim Darwishean1, Amrullah Taqwa2, Muhammad Hanif Moaz3
1. Department of International Relations, Faculty of Law and Political Sciences, Mili University, Kabul, Afghanistan
ORCID: 0000-0003-1506-5491
Email: darwisheanSE@gmail.com
DOI: 10.68138/nebras-14006
2. Department of Communication Studies, Faculty of Communication & Journalism, Kabul University, Kabul, Afghanistan
ORCID: 0009-0008-2861-4668
Amrullah.taqwaa786@gmail.com
3.Vice Chancellor in Academic Affairs, Mili University, Kabul, Afghanistan
ORCID: 0009-0006-6347-7983
Hanifmoaz48@yahoo.com
Abstract
The rapid expansion of new media has shifted the public sphere from traditional political representations to algorithm-driven platforms. This research aims to analyze the dual function of new media—encompassing both positive aspects (curbing authoritarianism) and negative ones (facilitating digital totalitarianism)—as well as the contextual role of political structures in shaping these functions. In terms of nature and methodology, this study is a qualitative, comparative systematic review based on thematic analysis. Through a structured review of research literature and authoritative documents from international databases, textual data were extracted, cited, and subjected to thematic analysis using coding matrices. Although critical literature warns against reducing political issues to technological solutionism, the findings indicate that the positive function of media operates through mechanisms that enhance transparency, facilitate accountability, and foster “networked counter-power.” Conversely, the negative function primarily manifests through mechanisms such as filter bubbles and echo chambers, “spin dictatorships,” the organized manipulation of social networks, and the intensification of repression and smart algorithmic surveillance. Comparative analysis reveals that in democratic systems, the primary harm posed by algorithms is the deepening of selective polarization and the internal erosion of institutions; in hybrid and competitive authoritarian systems, algorithms are employed by the ruling power to engineer electoral contests and manipulate public opinion; and in non-democratic regimes, digital tools transform into platforms for the spread of “digital unfreedom” and smart state repression—a process also shaped by the level of public acceptance of surveillance. Consequently, new media do not possess an inherently emancipatory or oppressive nature; rather, their functional orientation is determined by their political ecology. Curbing modern authoritarianism requires a re-examination of algorithmic governance, the fostering of transparency in recommendation systems, and a structural redesign of platform architectures.
Keywords: Algorithmic Governance, Digital Authoritarianism, Digital Repression, Networked Counter-Power, New Media, Totalitarianism
مراجع
Bennett, W. L., & Livingston, S. (Eds.). (2021). The disinformation
age: Politics, technology, and disruptive communication in the United States.
Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108914628
Bradshaw, S., & Howard, P. N. (2018). Challenging truth and trust: A
global inventory of organized social media manipulation (Working Paper No.
2018.1). Project on Computational Propaganda, Oxford Internet Institute,
University of Oxford.
Castells, M. (2015). Networks of outrage and hope: Social movements in
the Internet age (2nd ed.). Polity Press.
Diamond, L. (2010). Liberation Technology. Journal of Democracy, 21(3),
69–83. https://doi.org/10.1353/jod.0.0190
Diamond, L. (2019). The Road to Digital Unfreedom: The Threat of Postmodern
Totalitarianism. Journal of Democracy, 30(1), 20-24. https://dx.doi.org/10.1353/jod.2019.0001
Diaz Ruiz, C. (2026). Echo chamber dynamics on social media. New Media
& Society. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/14614448261441872
Eker, U. (2025). Digital authoritarianism: The expansion of state
surveillance and the erosion of democratic freedoms (SSRN Scholarly Paper
No. 5731304). Social Science Research Network. https://doi.org/10.2139/ssrn.5731304
Feldstein, S. (2021). The rise of digital repression: How technology is
reshaping power, politics, and resistance. Oxford University Press.
Garrett, R. K. (2009). Echo chambers online? Politically motivated
selective exposure among Internet news users. Journal of Computer-Mediated
Communication, 14(2), 265–285. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2009.01440.x
Guriev, S., & Treisman, D. (2022). Spin dictators: The changing face
of tyranny in the 21st century. Princeton University Press.
Jin, J., Guo, Y., & Lu, J. (2024). Comparing public support for digital
surveillance policies in 50 countries. Social Science Quarterly, 105(5),
1600–1615. https://doi.org/10.1111/ssqu.13423
Just, N., & Latzer, M. (2017). Governance by algorithms: reality
construction by algorithmic selection on the Internet. Media, Culture &
Society, 39(2), 238-258. https://doi.org/10.1177/0163443716643157
Morozov, E. (2013). To save everything, click here: The folly of
technological solutionism. PublicAffairs.
Morozov, E. (2022). Critique of techno-feudal reason. New Left Review,
133(134), 89-126. https://doi.org/10.64590/13n
Persily, N., & Tucker, J. A. (Eds.). (2020). Social media and democracy: The
state of the field, prospects for reform. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108890960
Terren, L., & Borge-Bravo, R. (2021). Echo chambers on social media: A
systematic review of the literature. New Media & Society, 23(4),
996–1018. https://doi.org/10.1177/1461444820958123
Zuiderveen Borgesius, F., Trilling, D., Möller, J., Bodó, B., de Vreese, C.
H., & Helberger, N. (2016). Should we worry about filter bubbles? Internet
Policy Review, 5(1), 1–16. https://doi.org/10.14763/2016.1.401
Zulham, Z., & Katimin, K. (2025). Social polarization in the digital age: The mechanism of echo chamber formation and its impact on social cohesion. Socious Journal, 2(1). https://doi.org/10.3032/sj.v2i1.399524737.